Қатарда учинчи бор “Пайғамбар шоири” мусобақаси бўлиб ўтади

Қатар пойтахти Доҳа шахрида 25-28 апрель кунлари “Пайғамбар шоири” шеърий мусобақасининг финал босқичи бўлиб ўтади. Мазкур беллашувда қатнашиш учун дунёнинг турли давлатларидан 942 дона ариза келиб тушди.

Батафсил...

Милвокида мусулмон филмлар фестивали

АҚШнинг Висконсин штатида жойлашган мамлакатдаги бешинчи йирик шаҳар Милвокида Тўртинчи Милвоки мусулмон филмлар фестивали бошланди.

Батафсил...

Директор: Исломий маданият кўргазмасига мезбон бўлишдан фаҳрланаман

20 апрел куни Австралия Миллий музейида Исломий маданият халқаро кўргазмаси очилади.

Батафсил...

Париж Жомеси – французларнинг мусулмонларга миннатдорчилиги тимсоли

Париж Жоме масжиди французлар ва Францияда яшовчи мусулмонлар учун улкан рамзий маънога эга. Парижда қурилажак биринчи масжиднинг узоқ давом этган музокараларида французларнинг Исломга оид нотўғри қарашлари синиши ва мусулмонларни рисоладагидек одамлар деб ҳисоблай бошлаши тарихи акс этган.

Французларнинг мусулмонлар билан илк муносабатлари VIII аср бошларида бошланган, ўшанда Ислом қўшинлари қўшни Испаниядан кела туриб аввал 717 йили Аквитанияни, орадан икки йил ўтиб Нарбоннани эгаллаб олди.

Мамлакат ичкарисига ғолибона юришлар 732 йил «Жафокашлар тўдаси жанги» ёки «Пуатье жанги» номи билан машҳур муҳораба натижасида тўхтатиб қолинди. Аммо 888 йил мусулмонлар Франциянинг Прованс вилоятида ўзларининг жажжи амирлигини ташкил қилишга муваффақ бўлди, у Жалол ал-Ҳалол номи билан аталди (Европа адабиётларида Фраксинет деб тилга олинади), 80 йилдан ортиқ ҳукм сурди ва Реконкиста даврида маҳв этилди.

Мусулмонлар билан шунчалик узоқ танишликка қарамай, Франция мусулмонлари учун йирик ибодат мажмуасини қуриш ғояси фақат XIX аср ўрталарига келиб туғилди ва фақат XX асрнинг биринчи чорагида рўёбга чиқди. Қуйида бу ҳақида батафсил ҳикоя қиламиз.

Масжид қурилишига доир илк лойиҳалар Марокаш элчихонаси томонидан 1842 йилдаёқ тавсия этилган эди. Бундай таклифлар 1878 ва 1885 йилларда ҳам такрорланди, лекин Франция ҳукумати томонидан жавобсиз қолдирилди. 1846 йил Шарқшунослар жамияти ҳукуматга аввал Парижда, кейин Марселда масжид қурилиши лойиҳасини тақдим этди. Бу таклиф Жазоирни тинчлантириш учун ўртага ташланган эди. Бошқа сабаблар қатори яҳудийлардан кўра мусулмонларнинг насронийларга яқинроқлиги ҳам келтирилди. Аммо таклиф Адлия вазирлиги томонидан рад этилди ва лойиҳа 10 йилга музлатиб қўйилди.

1856 йили Усмонли империяси илтимосига кўра 85-дивизиядан қурбон бўлган мусулмон аскарларини дафн қилиш учун Париж шарқидан 800 кв метрга тенг кичик майдон ажратиб берилди. Ўша ерда кичик бир бино қурилиб, масжид деб аталди. Бинода асосан дафн анжомлари сақланар ва тиловатлар қилинарди. У Париждаги илк масжид эди. Худди шунга ўхшаш Марселда қурилган бино эса Франциядаги биринчи масжид саналади. Афсуски, у инқилоб пайти вайрон қилинган. Усмонли империяси эса масжидни реставрация қилиш ва кенгайтириш учун маблағ ажратди ва 1914 йили гумбазли, минорали ва зарур ёндош биноларга эга масжиднинг янги лойиҳасини тақдим этди. Лекин бошланиб кетган Биринчи жаҳон уруши лойиҳанинг амалга ошишига тўсқинлик қилди.

Мазкур ҳодисалар бўлиб турган бир вақтда француз тадқиқотчиси, публицисти, жамоат арбоби ва Франциянинг Африка жамияти раҳбари Пол Бурдари Парижда масжид қуриш ғоясини фаол тарғиб эта бошлайди. Мақолалари ва таниқли шахслар билан суҳбатларида у масжид қурилишини Фанцияни ҳимоя қиламан деб жон берган ўн минглаб мусулмонлар руҳи олдидаги қарзни узиш билан тенглаштирарди. У йигирма йилдан ортиқ давом этган масжид қурилиши тарғиботига қатор француз сиёсатчилари, дин ва жамоат арбобларини, шунингдек, ҳурматли дворянларни ҳам жалб қилди, улар масжиднинг лойиҳалаштирилиши ва давлат структураларига олиб кирилиши ҳамда қурилишига катта ҳисса қўшадилар.

Ва ниҳоят, Бурдарининг ҳаракатлари натижа берди, 1920 йилнинг августида Франция ҳукумати масжид, кутубхона ва мажлислар залидан иборат мажмуа қурилиши учун 500 000 франк маблағ ажратди. Шунингдек, масжид қурилиши учун энг муносиб жой дея Ўсимликлар боғи ҳудуди белгиланди. Таъкидлаш жоиз, бу Франция учун мисли кўрилмаган ҳолат, чунки ҳукуматнинг ушбу қарори дин давлатдан ажратилгандир деган принципга зид келади. Таъкидлаш лозимки, масжид қурилишига Пол Будуари билан бир қаторда унинг биринчи имоми Си Қаддур Бенгабрит ҳам катта ҳисса қўшган. У Жазоирда туғилган таниқли дин арбоби, айни дамда «Парижга энг муносиб мусулмон» номини олган франциялик эди.

Бўлажак масжид пойдеворига биринчи тош 1922 йили қўйилди, қурилиш ишлари эса 1923 йили бошланди. Лойиҳа муаллифи – француз меъмори, рассоми ва ёзувчиси Морис Траншат де Люнель бўлиб, у узоқ йиллар Марокашда ишлаган ва бу мамлакат маданий ёдгорликларининг сақланиб қолишига катта ҳисса қўшган шахс эди. Қурилиш ишлари эса Люнелнинг лойиҳаси асосида Робер Фурне, Морис Манту ва Шарль Юбе томонидан амалга оширилди.

1923 йил мусулмонлар ишлари бўйича идоралараро комиссия 1914 йил Усмонли ҳукумати томонидан тақдим этилган лойиҳани кўриб чиқади ва Ўсимликлар боғи яқинида катта масжид қурилаётгани боис усмонлилар қабристонидаги эски масжидни тиклаш мақсадга мувофиқ эмас деган қарор чиқаради.

Шундай қилиб, 1926 йил Парижнинг бешинчи округидаги Жарден-де-Плант (Ўсимликлар боғи) ҳудудида 33 метрлик минорага эга Жоме масжиди пайдо бўлади. Мусулмон Андалусиясига хос «мудажжан» меъморчилик услубида қурилган бино дарвозалари 1926 йилнинг 15 июль куни очилди. Очилиш маросимида Франция президенти Гастон Думерг ва Марокаш султони Мулай Юсуф иштирок этди.

 

Париж жоме масжиди лойиҳасини яратар экан Люнель мусулмон меъморчилигининг икки дурдонасидан илҳомланганди. Биринчиси, Марокашда 859 йили Фотима ал-Фахрий томонидан асос солинган Ал-Қарауййин масжиди бўлиб, у Ислом дунёсининг энг қадимий диний ва таълимий муассасаларидан саналади. Иккинчиси, Тунисдаги аз-Зайтуна масжиди, унинг виқоридан илҳомланиб кейинчалик Кордовадаги катта масжид ҳам қурилган. Париждаги масжиднинг ички безаклари устида Шимолий Африкалик усталар ишлашган.

Бинонинг ўзи 7500 кв метр ҳудудни эгаллайди. Масжиддан ташқари бу ерда библиотека, мадраса, анжуманлар зали, ресторан, чойхона, ҳаммом ва дўкон ҳам бор. Ҳудуднинг деярли ярми боғдир. Масжид бир вақтнинг ўзида 1000 кишини сиғдира олади, эркаклар ва аёллар учун алоҳида намозхоналар ҳамда таҳоратхоналар, имконияти чекланган инсонлар учун кириш йўллари бор. Масжид қошида мусулмон институти фаолият юритади, у «ҳалол» сертификати бериш ваколатига эга. 1983 йилдан бошлаб бино тарихий ёдгорлик саналади, шунингдек, «Йигирманчи аср мероси» деган алоҳида мақомга эга.

 

Қизиқарли фактлар

  • Иккинчи жаҳон уруши пайти Париж Жоме масжиди мусулмонларнинг нацист истилочиларга қарши кураши маркази бўлган. Франциялик режиссёр Исмоил Фаррухий (келиб чиқиши марокашлик) бу ҳақида «Озод инсонлар» номли фильм суратга олган.
  • Турли маълумотларга кўра, уруш пайти 500 нафардан 1600 нафаргача яҳудий шу ердан паноҳ топган. Уларга бошпана ва овқатдан ташқари мусулмон деган гувоҳнома ҳам берилган.
  • 1944 йили Усмонли империяси султони Абдулмажид II нинг вафотидан сўнг Туркия унинг танасини қабул қилишдан бош тортди, шунда у 10 йил давомида Париж Жоме масжиди ҳудудига дафн этилади. 1954 йили унинг жасади Мадинага олиб бориб қайта дафн этилади.
  • Бугунги кунгача масжидда бор-йўғи 6 марта имом алмашган. Учинчи имом Хамза Абубакрдан бошлаб барча имомлар ректор лавозимига эга.
  • Масжидга имомларни тайинлашда етакчи рол Жазоир ҳукуматига тегишли, шунингдек, у масжид бюджетининг учдан бир қисмига ҳомийлик қилади.
  • Масжиднинг оч эман рангли, бронза билан ишлов берилган кириш дарвозаси намоз вақтлари ва жума намозидан ташқари ҳар куни нафақат мусулмонлар, балки сайёҳлар учун ҳам очиқ. Сайёҳлар ва араб экзотикаси мухлислари масжид қошидаги «Шарқ дарвозаси» номли ресторанда анъанавий Жазоир ва Марокаш таомларидан татиб кўришлари мумкин.
Батафсил...

Қуддус араб саёҳлиги пойтахти деб эълон қилинди

Фаластин маъмурияти Қуддуснинг “араб сайёҳлиги маркази” дея тан олинишини юқори баҳолади, деб ёзади Quds Press.

Батафсил...

Севильядаги 5 муқаддас қадамжо

Lonely Planet номли жаҳонга машҳур саёҳлик нашри 2018 йил учун Best in Travel рўйхатини эълон қилди, унда шу йили албатта бориш лозим бўлган 10 та шаҳар ҳақида ёзилган. Рўйхатнинг биринчи қаторида фламенко, корридалар ва «тапас» номли испан таоми ватани бўлмиш Севилья шаҳри жой олган. Ярим асрлик исломий тарихга эга ушбу шаҳарнинг диққатга сазовор меъморчилик обидалари ҳақида кўпчилик билмайди.

Батафсил...

Туркияда пайғамбарлар музейи очилади

Туркия жануби-шарқида жойлашган “Пайғамбарлар маскани” деб ном олган Шонлиурфа шаҳрида пайғамбарлар музейи қурилиши ишлари авжида. Тарихчилар фикрига кўра, Иброҳим алайҳиссалом ва Қуръон, Инжил, Таврот ва Забурда номи зикр этилган олтита анбиёлар алайҳимуссалом айнан шу шаҳарда таваллуд топган. Эътиборли жиҳати шуки, зиёратчилар оқимига кўра Шонлиурфа Макка, Мадина ва Қуддусдан кейин тўртинчи ўринда туради.

Батафсил...

Ироқ: Тал Афардаги қадимий қалъа портлатилишининг олди олинди

Ироқ хавфсизлик кучлари ИШИД жанггарилари Ниневия шаҳрининг Тал Афар туманида жойлашган қадимий қалъани портлатиш уринишини тўхтатиб қолди.

Батафсил...

Америкалик мусулмон: Ислом ва миллий анъаналар бир нарса эмас

Америкалик мусулмон: Ислом ва миллий анъаналар бир нарса эмас

7 апрель куни АҚШдаги La Crosse Public Library (Миннесота штати) кутубхонасида дин ва миллий маданият тушунчаларининг чалкаштирилишига доир тақдимот ва муҳокамалар бўлиб ўтди. Тадбир Islamic Resource Group ташкилотининг исломофобияга бағишланган туркуми доирасида ўтказилди. Жон Эмери томонидан ташкил этилган муҳокама аёлнинг исломдаги роли деганда миллий ўзига хосликлар ва диний омиллар орасидаги фарқни ажратиб олиш масаласига қаратилган.

Батафсил...
RSS тасмасига обуна бўлиш